Kritisch leren luisteren; juist ook met kleuters!

Radio maken met kinderen is meer dan alleen even iets opnemen, of een praatje maken. In de praktijk probeer ik kinderen ook te coachen door hun eigen werk kritisch te beoordelen. Daarbij komt een vaardigheid om de hoek die in de klas nog onder ontwikkeld is. Het kritisch leren luisteren.

Iedere dag probeer ik kinderen daar bewust van te maken, omdat het kritisch luisteren niet alleen op school belangrijk is, maar ook een vaardigheid is die in elke situatie belangrijk is, om de ander beter te begrijpen.

Juul Kennis voltooide haar afstudeerstage bij ons op school. In haar derde jaar aan de Fontys Kind en Educatie (Tilburg) heb ik haar mogen ondersteunen in haar ontwikkeling tot volwaardige leerkracht. Afgelopen schooljaar startte zij haar onderwijscarrière in een instroomgroep bij ons op school en viel me een activiteit op die we te weinig zien in het onderwijs. Het kritisch leren luisteren, maar dan bij kleuters.

Kritisch leren luisteren

Goed kunnen begrijpend luisteren is van grote invloed op de algemene (kennis)ontwikkeling, het leren lezen in groep 3 en het latere begrijpend lezen en de daarmee verbonden woordenschatontwikkeling. (Vernooy)

Het begrijpend luisteren is een voorloper van het begrijpend lezen in de latere taalontwikkeling. Uit onderzoek is gebleken dat het begrijpend luisteren van grote invloed is op het leesbegrip.

Luistervaardigheden

De les van Juul past zó in de lijn van mijn visie op het radio maken met kinderen en Radio Educatie dat ik daar in dit artikel ook aandacht aan besteed. Vooral na groep 3 mag er meer aandacht zijn voor luistervaardigheden, omdat dit deel onderbelicht is in de taalontwikkeling van kinderen. Later praat ik je bij over de radiolessen die ook hier op ingaan. Nu eerst een kijkje in de klas van Juf Juul.

In de klas bij Juf Juul

Als kersverse juf ben ik twee maanden geleden begonnen op een basisschool in Tilburg met een instroomgroep. Een klein, knus groepje waarbij vierjarige kinderen kunnen wennen aan school. Op deze manier komen deze kinderen tot hun recht en worden er vragen gesteld op hun eigen niveau. Daarnaast kunnen ze wennen aan het feit dat ze soms even stil moeten zijn, moeten wachten op hun beurt en wordt er op een speelse manier geleerd.

21e Eeuwse Vaardigheden

Natuurlijk werken we aan taal- en rekendoelen, maar persoonlijk denk ik dat dit niet voldoende is. Om deze reden ga ik met de groep aan de slag met vaardigheden uit de 21e eeuw, de zogenoemde 21st Century Skills van Nationaal Expertisecentrum Leerplanontwikkeling (SLO) en Kennisnet. Hieronder valt het kritisch denken. Iets wat kinderen moeten beheersen voordat zij aan de slag kunnen met begrijpend lezen. Om dit op een leerzame, maar tevens speelse manier te oefenen gingen wij aan de slag met Bas Ballon.

Bas Ballon

Bas Ballon is een geluidsfragment waarbij een ballon centraal staat. Deze ballon wordt met verschillende tempo’s groter en kleiner gemaakt. Door kritisch te luisteren naar het geluid, kun je voor je zien in welk stadium de ballon zich bevindt.
Vooraf heb ik kinderen eerst naar het geluid laten luisteren. ‘Wat hoor je?’ was mijn vraag. Alle kinderen waren unaniem: een ballon. Om hen voor te bereiden op de rest van het geluidsfragment, hebben zij de allergrootste en de allerkleinste ballon uitgebeeld. Door deze begrippen te benoemen én te verduidelijken, werk je tevens aan de woordenschat van de kinderen.

Geluid

De kern van de activiteit was natuurlijk het fragment. Plots waren we allemaal grote/kleine ballonnen op basis van het geluid wat we hoorden. Het was fantastisch om te zien hoeveel plezier kinderen hierin hadden. Op aandringen van de groep hebben we het zelfs vijf keer beluisterd. Tijdens de eerste twee fragmenten stond ik vooraan, zodat de kinderen een voorbeeld hadden. De laatste drie keer ben ik achter de kinderen gaan staan, waardoor ik een moment had voor observatie.

Als afsluiting hebben we een rij gemaakt van ballonnen van groot naar klein en andersom. Door één competentie centraal te stellen, de creativiteit van de kinderen en aan te sluiten bij de belevingswereld, werd dit een erg geslaagde activiteit!

Juul Kennis

In mijn eerste schooljaar op De Vijf Hoeven doorliep Juul Kennis haar stage bij mij in de klas, destijds derdejaars student aan de Fontys Kind en Educatie te Tilburg. Nu is ze leerkracht in groep 1/2 op Basisschool Het Wandelbos. Vorig schooljaar voltooide ze haar afstudeerstage op onze school en startte ze haar onderwijscarrière bij ons op school in een instroomgroep met kleuters.

Posted in:

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

vijftien − vier =